أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
314
قانون ( فارسى )
فتيلهء آلوده به حسل و پيه اردك و شمع زرد ، پيه بز نر كوهى ، پيه مرغ خانگى ، عسل ؛ فتيلهء شمع و روغن هليلهء زرد ، يا مازوج همه خوبند . شايد زدن رگى كه از شريان سرار و به بينى مىآيد ، مفيد باشد . حجامت بر گودى پشت گردن خوب است ، پاكسازى لازم است . اگر مادهء تند يا پليد يا عفونى به قرحه وارد شود ، علاجش سخت است ، حتما بايد تخليه و خونگيرى باشد . گاهى نياز به معجونهاى بزرگ مسهل ( ايارجات كبار ) مىباشد . بايد بهطور هميشگى با بورهء قرمز و صابون و بهويژه صابون منسوب به « اسقلينادس » ( اسقلسادس - نسخه ) ، يا صابون منسوب به « قسططبونس » ( قسطنطين - نسخه ) بشويند . بعدا داروهاى بسيار خشكاننده به كار برند . از قبيل : پوستهء نازك مس ، زاج سفيد ، زرنيخ سرخ ، خربق ، كه دارو را چند روزى در زهرهء گاو نگهدارند تا تخمير مىشود . گاهى هل و مرّ و پونه و ترهء كوهى و زعفران و شب و مازوج بر آن اضافه مىكنند . داروى « روفس » نيز مجرّب است كه نسخهاش اين است : مشك زمين ، مازوج ، زعفران ، زرنيخ ، اگر درد شديد با قرحه بود ، سوختهء سرب شسته در اسفيداب و مردار سنگ را با روغن گل و موم مرهم كنند . داروى قرحهء آشكار اين نسخه است : سفيداب يك رطل ، مردار سنگ سه اوقيه ، ريم مس سوخته سه اوقيه ، با شراب و روغن آس مرهم شود . آب انار ترش را در ظرف مسين بجوشانند تا نيمه شود و فتيله بدان آلايند . قرص « اندرون » گاهى حل شده در شراب ، گاهى در سركه ، و گاهى با سركه و آب برحسب نياز . ريم سرب ، شراب كهنه ، روغن آس ، را مخلوط كنند و بر آتش زغال آهسته بجوشد تا غليظ شود ، در ظرف مسين ريزند . سوختهء سرب حكم ريم سرب دارد . افشرهء سلق به تنهايى يا با داروهاى ديگر نيز از داروهاى قرحهء بينى است . فصل سوم داروى قرحه كه آن را قرحهء شيرين نامند در مرحلهء اول ، روغن گل يا شمع و پيه مرغ بمالند . و از اين بهتر مرهم سفيداب و بهويژه مخلوط با لعاب بهدانه و اگر خواستى كه بيشتر خشكاننده باشد ، از ريم نقره استفاده كن ! كه ريم نقره به تنها و با روغن آس مفيد است . اگر علت كمى شدت يافت ، اين مرهم را استعمال كن ! سفيدآب يك رطل ، مردار سنگ سه